Αποτέφρωση νεκρών

Αποτέφρωση νεκρών

2 Μαρτίου 2018

Εκδήλωση-Συζήτηση με θέμα: “Το πέρασμα από την ταφή στην καύση, χωρίς φόβους και προκαταλήψεις”

ΟμιλητέςΑννέτα Καββαδία, βουλευτής ΣΥ.ΡΙΖ.Α
Παναγιώτης Πατσαβός, περιφερειακός σύμβουλος Αττικής, εντεταλμένος χωρικού σχεδιασμού και πολεοδομικών θεμάτων
Ευαγγελία Δημητρίου, Κίνηση Πολιτών Ηλιούπολης
Γιώργος Στασινόπουλος, φοιτητής Κοινωνικής Θεολογίας, Συνεργοί με την Ηλιούπολη

Διοργάνωση: Συνεργοί με την Ηλιούπολη – Συντονισμός: Κώστας Σεφτελής, ανεξάρτητος δημοτικός σύμβουλος Ηλιούπολης

 

ΟΜΙΛΙΑ (Ευαγγελία Δημητρίου)

Το μόνο βέβαιο γεγονός στη ζωή μας είναι ο θάνατος. Είναι ένα ιδιαίτερο θέμα, που ο καθένας μας το προσεγγίζει διαφορετικά και πολλές φορές με εντελώς διαφορετικά συναισθήματα.

Άλλοι άνθρωποι αποφεύγουν τελείως τη σκέψη του θανάτου γιατί τους αγχώνει, άλλοι μελαγχολούν και θλίβονται και γι άλλους η σκέψη του γίνεται αφορμή για να εκτιμήσουν περισσότερο τη ζωή και ό,τι αυτή τους προσφέρει.

Μια έρευνα του πανεπιστημίου της Αριζόνα έδειξε ότι σε πολλούς αθλητές, η σκέψη του θανάτου πριν βγουν στον αθλητικό χώρο, αυξάνει την επίδοσή τους! Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι στη σκέψη αυτή δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους, θέλοντας να αφήσουν πίσω τους ένα καλό αποτύπωμα, την εικόνα του καλύτερού τους εαυτού…

Πέρα όμως από τα συναισθήματα, υπάρχει επίσης μεγάλη διάσταση απόψεων για τα μεταφυσικά ζητήματα της ζωής και του θανάτου, για τη μετα θάνατον ζωή. Άλλοι πιστεύουν σ’ αυτή, άλλοι όχι κι άλλους δεν τους έχει απασχολήσει ποτέ αυτή η σκέψη…

Κατά συνέπεια, ο καθένας κάνει τις δικές του επιλογές για τη μετά θάνατον διάθεση του ανθρώπινου σώματος, είτε του δικού του, είτε των οικείων και αγαπημένων του προσώπων.

 Οι μέχρι τώρα εναλλακτικές λύσεις για την κηδεία του ανθρώπινου σώματος είναι η ταφή και η αποτέφρωση. Αναφέρομαι στην αποτέφρωση και όχι στην καύση, διότι μπορεί να προκληθεί και με ψύξη της σορού σε υγρό άζωτο στους -157 βαθμούς Κελσίου. Στη συνέχεια σε έναν άλλο χώρο και με την άνοδο της θερμοκρασίας η σορός διαλύεται σε σκόνη. Δηλαδή μπορεί η καύση να αντικατασταθεί με ψύξη, που φαίνεται ότι περιβαλλοντικά είναι ακόμη καλύτερη λύση.

Υπάρχουν άνθρωποι που θεωρούν επώδυνο το τελετουργικό της ταφής και της εκταφής και προτιμούν την αποτέφρωση, σαν μια πιο γρήγορη και καθαρή διαδικασία. Η αποτέφρωση άρχισε να ανακινείται, εκ νέου, στη δυτική Ευρώπη στα τέλη του 19ου αιώνα σαν μια υγειονομικά πιο αποδεκτή λύση αντί της ταφής, αλλά και λόγω της υπερπλήρωσης των υπαρχόντων κοιμητηρίων.

Ο κάθε πολίτης πρέπει να είναι ελεύθερος να αποφασίσει για τη δική του κηδεία. Η ελεύθερη επιλογή της μετά θάνατον διάθεσης του ανθρώπινου σώματος, συνάδει με το άρθρο 5 παρ. 1 του Συντάγματος, που κατοχυρώνει την ελευθερία ανάπτυξης της προσωπικότητας και την ισότητα των πολιτών ενώπιον του νόμου. Το άρθρο αυτό παρέχει στο άτομο το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού και της αυτοδιάθεσης, με το οποίο μπορεί να προσδιορίζει μόνο του την προσωπικότητά του και να προβαίνει στις δικές του επιλογές.

Αυτό το δικαίωμα έχουν αναγνωρίσει η Καθολική, η Προτεσταντική Εκκλησία καθώς  και η Ορθόδοξη Εκκλησία στις Ανατολικές χώρες. Δεν το έχει αναγνωρίσει η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία.

Παρόλα ταύτα, σύμφωνα με το νόμο 4368/2016, κάθε φυσικό πρόσωπο, εφόσον το επιθυμεί, μπορεί ελεύθερα με ρητή, χωρίς όρο ή αίρεση, δήλωσή του ενώπιον συμβολαιογράφου να ορίσει τον τύπο της τελετής της κηδείας του και τον τόπο ενταφιασμού του και τα αρμόδια όργανα ή οι υπηρεσίες, που επιμελούνται της ταφής του νεκρού οφείλουν να συμμορφώνονται στη διατυπωθείσα επιθυμία του θανόντος, χωρίς οποιαδήποτε άλλη προϋπόθεση ή διαδικασία ακόμη και αν εναντιωθούν συγγενείς οποιουδήποτε βαθμού.

Αυτό σημαίνει ότι οι ιερείς υποχρεώνονται να τελέσουν θρησκευτική κηδεία αν τους το ζητηθεί, από όποιον έχει επιλέξει την καύση, αρκεί να υπάρχει συμβολαιογραφική πράξη που να επιβεβαιώνει την επιθυμία του θανόντος, οπότε στο τελετουργικό της Ορθόδοξης Εκκλησίας δεν αλλάζει το ουσιώδες που απασχολεί τους περισσότερους πιστούς, που είναι η ανάγνωση των ευχών και της εξοδίου ακολουθίας από τον ιερέα, για να «φύγει» ο νεκρός με την ευλογία της Εκκλησίας.

Αλλάζει μόνο ο τρόπος διαχείρισης της σορού, στην οποία ο ενταφιασμός αντικαθίσταται από την αποτέφρωση.

Για όσους δεν επιθυμούν κηδεία με το τελετουργικό της Ορθόδοξης Εκκλησίας, τους δίνεται επιτέλους η δυνατότητα να τελεστή μια κηδεία κατ’ αρχήν χωρίς την τήρηση ενός θρησκευτικού τελετουργικού, που όταν είναι εν ζωή θεωρούν περιττό ή δεν πιστεύουν σ’ αυτό.

Κατά δεύτερον τους δίνεται η δυνατότητα να ακολουθήσουν ένα διαφορετικό τελετουργικό με διαφορετικές διαδικασίες, χωρίς την επώδυνη εμπειρία της διατήρησης ενός τάφου σε ένα ασφυκτικά γεμάτο νεκροταφείο και της ακόμη πιο επώδυνης εμπειρίας της εκταφής των οστών, με κίνδυνο να αντιμετωπίσουν τα οικεία τους πρόσωπα ένα μουμιοποιημένο σώμα και στη συνέχεια αυτό να οδηγηθεί στο χωνευτήρι!

Το πρόβλημα που μας οδηγεί στην αναζήτηση και άλλης λύσης εκτός από την ταφή, πέραν από τη διαφορετική φιλοσοφική και θρησκευτική προσέγγιση του θέματος από κάθε άνθρωπο, είναι και ο υπερκορεσμός των κοιμητηρίων στα σύγχρονα αστικά κυρίως κέντρα.

Ήδη στην Αθήνα, τα περισσότερα από τα 30 κοιμητήρια που υπάρχουν, δεν πληρούν τις  βασικές προϋποθέσεις λειτουργίας που απαιτούνται από το νόμο!

Σε έγγραφο του Συνήγορου του Πολίτη προς τον Υπουργό Εσωτερικών κ. Σκουρλέτη, με ημερομηνία 7/3/2017, σχετικά με την ισχύουσα νομοθεσία για τη χωροθέτηση των κοιμητηρίων  διαβάζουμε οτι:

  • σύμφωνα με το νόμο, τα ιδρυόμενα ή επεκτεινόμενα κοιμητήρια πρέπει να είναι εκτός σχεδίου πόλεως και μακριά από κατοικημένες περιοχές, δηλαδή πρέπει να απέχουν τουλάχιστον 250 μ. από το άκρο του σχεδίου πόλεως, 100 μ. από μεμονωμένες κατοικίες, 1500 μ. από νοσοκομεία και κλινικές. Να εξετάζεται η θέση τους ως προς την απόστασή τους από φρέατα και πηγές πόσιμου νερού και από το υψηλότερο όριο της στάθμης του υπεδάφιου υδροφόρου ορίζοντα κάτω από την επιφάνεια του εδάφους.  Επίσης να εξετάζεται η θέση τους ως προς την κατεύθυνση των επικρατούντων ανέμων στην περιοχή και να αποκλείεται η εγκατάστασή τους σε περιοχές που υπόκεινται σε πλημμύρες.

Πόσα νεκροταφεία πληρούν αυτές τις προυποθέσεις?

Ως προς την περιβαλλοντική τους αδειοδότηση, τα κοιμητήρια πρέπει να έχουν έγκριση λειτουργίας κι εφόσον είναι πάνω από 10 στρέμματα εντάσσονται στα έργα Β κατηγορίας και απαιτείται να πληρούνται πρότυπες περιβαλλοντικές δεσμεύσεις. Σε περίπτωση που δεν πληρούνται συνιστάται η αφαίρεση της άδειας.

Μερικές από τις διαπιστώσεις του Συνήγορου του Πολίτη για τα κοιμητήρια:

  • η χωροθέτησή τους έγινε άναρχα, χωρίς σχέδιο
  • ορισμένα από αυτά λόγω  της συνεχούς επέκτασης των πόλεων, και εν αντιθέσει των εκ του νόμου ορισθέντων, βρίσκονται πλέον εντός του αστικού ιστού. Όπως για παράδειγμα το Β νεκροταφείο Αθηνών από το οποίο τα όμβρια ύδατα μετά από σφοδρή βροχόπτωση και υπερχείλιση του παρακείμενου υδατορέματος, παρέσυραν ανθρώπινα οστά, κεριά κλπ έως τον αύλειο χώρο των οικιών των περιοίκων
  • Ορισμένα από αυτά είναι χωροθετημένα εντός ρέματος ή και παραρεμάτιας ζώνης

(Παρατήρηση δική μας: με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον υδροφόρο ορίζοντα αλλά και τις περιοχές που διασχίζει το ρέμα από τις επιπτώσεις που θα προκληθούν από τα στραγγίσματα των τάφων και από ενδεχόμενη πλημμύρα μέσα στο κοιμητήριο)

  • Τα περισσότερα κοιμητήρια στερούνται περιβαλλοντικής αδειοδότησης
  • Παρατηρείται ασφυκτική πλήρωση των χώρων ταφής γεγονός που συναρτάται και με την προστασία της δημόσιας υγείας.

Περιβαλλοντικά θα βοηθούσε να βλέπαμε τις επιπτώσεις που προκαλούνται από την ταφή των νεκρών στα υπερκορεσμένα σύγχρονα νεκροταφεία. Να αναλογιστούμε τον κορεσμό των εδαφών, που δε βοηθούν την αποσύνθεση των σωμάτων, τη μόλυνσή τους που προκαλείται από αυτόν τον κορεσμό και πόσο επηρεάζει αυτή το έδαφος, πολλές φορές και τον υδροφόρο ορίζοντα!

Γνωρίζουμε ότι η αποσύνθεση του μέσου ανθρώπινου σώματος διαρκεί από 8-12 έτη, μέχρι να αποσυντεθούν όλα τα οργανικά στοιχεία. Κατά τη διάρκεια της σήψης το 60% της συνολικής μάζας είναι άμεσα διασπώμενο και αποσυντίθεται σε 18-24 μήνες το 15% είναι μέτρια διασπώμενο και αποσυντίθεται μέσα σε 8-12 έτη, πάντα σε συνάρτηση με τις περιβαλλοντικές συνθήκες.

Επιπλέον, αν λάβουμε υπ’ όψιν μας ότι σήμερα πολλοί άνθρωποι καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες φαρμάκων, έχουμε σαν αποτέλεσμα πολλές σοροί να μη λιώνουν ούτε στα τρία, ούτε στα πέντε αλλά ούτε και στα οκτώ χρόνια διότι τα φάρμακα συντελούν στη μακροζωία του σύγχρονου ανθρώπου, αυξάνουν το προσδόκιμο της ζωής του αλλά συντηρούν και το νεκρό!

Αυτό είναι ένα επιπλέον πρόβλημα, που επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το πρόβλημα της επιμόλυνσης των κορεσμένων εδαφών, το οποίο συνεχώς διογκώνεται, γιατί όπως όλοι γνωρίζουμε, στον ίδιο χώρο κάθε τρία χρόνια πρέπει να ενταφιάζεται και μια άλλη σορός κι αυτό συμβαίνει επί πολλές δεκαετίες, με αποτέλεσμα κατά την εκταφή οι  συγγενείς του νεκρού να αντιμετωπίζουν δυσάρεστες καταστάσεις μουμιοποίησης νεκρών. Επειδή το φαινόμενο της μουμιοποίησης πολλαπλασιάζεται λόγω της πολυφαρμακίας, στο τέλος πολλοί νεκροί καταλήγουν σε ομαδικούς τάφους, ουσιαστικά σε χωματερές ανθρώπινων λυμάτων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη δημόσια υγεία!

Επιπλέον, λόγω του μεγάλου κορεσμού και της έλλειψης χώρου σε πάρα πολλά κοιμητήρια, είδαμε και εξακολουθούμε να βλέπουμε, παράνομες επεκτάσεις νεκροταφείων σε αρκετούς Δήμους. Παράδειγμα η παράνομη επέκταση νεκροταφείου στον Υμηττό και το λυόμενο εκκλησάκι στην καταπατημένη έκταση του βουνού, στο Δήμο Γλυφάδας. Επειδή ακριβώς ήταν παράνομη η επέκταση του κοιμητηρίου είχε πολλά προβλήματα ο Δήμος Γλυφάδας με τη Διεύθυνση Δασών και την Επιθεώρηση Περιβάλλοντος, με επιβολή ποινών και προστίμων! Και δεν είναι ο μοναδικός Δήμος.

Επίσης έχουμε δει νεκρούς να φυλάσσονται σε ειδικό ψυγείο 5 μέρες (έναντι αντιτίμου βεβαίως) γιατί δεν υπήρχε κενός τάφος για να ενταφιαστούν νωρίτερα!

Προφανώς η ίδρυση ενός Κ.Α.Ν. θα έλυνε πολλά από τα παραπάνω προβλήματα, γιατί:

  • είναι ευκολότερη η χωροθέτησή του. Μπορεί να εγκατασταθεί στις περιοχές που έχουν καθοριστεί χρήσεις γης, σε περιοχές μη οχλούσας βιομηχανίας-βιοτεχνίας, οχλούσας βιομηχανίας-βιοτεχνίας, χονδρεμπορίου, σε περιοχές κοινωνικών εξυπηρετήσεων και εντός των νομίμως λειτουργούντων κοιμητηρίων.
  • Η λειτουργία του δεν απαιτεί συνεχή επέκταση του χώρου, όπως στα κοιμητήρια και λύνει το πρόβλημα του κορεσμού των εδαφών.

Είναι πολύ σημαντικό αν σκεφθούμε ότι ένα αποτεφρωτήριο μπορεί να χρησιμοποιείται από πολλούς Δήμους, οπότε κατ’ επέκτασιν πόσα προβλήματα χωροθέτησης νέων ή επεκτάσεων κοιμητηρίων μπορεί να λύσει.

Ως προς την περιβαλλοντική αδειοδότησή τους τα Κ.Α.Ν., εντάσσονται στην κατηγορία Β των έργων, σύμφωνα με το νόμο 4014/2011, με πρότυπες περιβαλλοντικές δεσμεύσεις ως προς τη λειτουργία τους.

Λόγω των αερίων ρύπων θα πρέπει η λειτουργία του ΚΑΝ να πληρεί όλες τις απαραίτητες προδιαγραφές, να γίνεται συνεχής έλεγχος των τιμών των αερίων ρύπων ώστε να είναι μέσα στα όρια που ορίζονται από την οδηγία 2008/50/ΕΚ για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα και σύμφωνα με την ΚΥΑ 70661/2013 με την οποία καθορίστηκαν τα μέτρα για τη μείωση των εκπομπών των αιωρούμενων σωματιδίων (ΑΣ10) από εστίες καύσης στη βιομηχανία-βιοτεχνία και την κυκλοφορία των οχημάτων.

Μετά την αποτέφρωση η τέφρα μπορεί να φυλαχτεί μέσα σε τεφροδόχο στο τεφροφυλάκιο ή σε σπίτι συγγενούς ή να ταφεί μέσα σε βιοδιασπώμενη τεφροδόχο και στο σημείο ταφής να φυτευτεί ένα δέντρο. Οι συγγενείς μπορούν να αναλάβουν τη φροντίδα του δέντρου εις μνήμην του θανόντος! Επίσης μπορεί να διασπαρεί σε χώρο, σύμφωνα με την τελευταία του επιθυμία, η σε μια περιοχή που αγαπούσε πολύ όταν ήταν εν ζωή. Όλες αυτές οι λύσεις είναι πρακτικά ευκολότερες, δεν απαιτούν συνεχείς επεκτάσεις χώρου και είναι φιλικότερες στο περιβάλλον από τον ενταφιασμό.

Επιπρόσθετα ικανοποιούν το περί ισότητας, έναντι του νόμου, δικαίωμα των πολιτών, όπως αρμόζει σε μια δημοκρατική χώρα.

 

 

Comments are closed.